Saturday, March 5, 2011

Siyaan~o Raajaa

Shaayid~ hee d~uniyaa jo puraan~e me'n puraan~o charcho aahe .2OOO B.C me'n pharaoh je raaj^a me'n .

B^a paar^esree hameshaa paan~a me'n bahis ka'nd~aa raha'nd~aa huaa . Hikr^o ho mochee ai'n b^iyo ho gavaeeo.

Gavaeeo chava'nd~o ho,"T~uhi'njee thak thak hameshaa moohi'nje g^aain~a me'n rolo th~ee vijhe . Maa'n t~aala me'n g^aae nath~o saghaa'n.

Mochee javaab d^ee'nd~o ho,'T~uhi'njo g^aain~ moo'nkhe sat~aae th~o.Ket~raa d~afaa maa'n pahi'nje aa'ng~riun khe mut~arko han~a'nd~o aahiyaa'n ."

So b^aee hina numoone vir^hand~aa vir^hand~aa raajaa vat faisle laai viyaa

Raajaa t~maam dh~iyaan saa'n b^inhee khe b^udh~o ai'n poi chayaaee'n ,'Tavhee'n b^aee ked~aa na bevakoof aahiyo .Kamraa khan~ee mataayo.:.'
chandiramani gl
जीवन - अमोलक हीरो
जीवन आहे अमोलक हीरो,
विअर्थ पोइ विञाईं छो थी?
सांवण जी हिन मस्त फिज़ा में,
गीत डुखारा गाईं छो थी?
कुदरत जी हर नइमत खे तूं,
उलझन मंझि गंवाईं छो थी?
हर मन में जे रामु रमे थो,
मंदर मढ़ियूं बणाईं छो थी?
दिलि दिलि में भगवान वसे पोइ,
दिलि कंहिंजी बि डुखाईं छो थी?
तुंहिंजी सार लहे थो साहिबु,
ग़म में पोइ घबिराईं छो थी?
सच खे त्यागे कूड़ अगियां तूं,
'देवी' कंधु झुकाईं छो थी?

-देवी नागराणी

<dnangrani@gmail.com>

चौ अखरा

1.
जवानी भूलूँ,
बुढापो हिसाब।

2.
अधूरों सुपनो,
निंड छाला ।

3.
पंहिंजो मनु,
डेली डायरी।

4.
बद भलो,
बदी बुरी।

5.
कूड़ो प्यारु,
निरिड़ -तिल्‍कु।

6.
रुठलु कुटुंब,
टुटल माला।

7.
दुनिया फैशन,
अङणु गप ।

8.
कुटुंब बि-अखियाई,
एको डांवांडोल.

9.
दोस्ती भाइपी,
दुश्मनी माइटी.

10.
महांगी दाल,
मुर्गी सवादु.

-मनोजकुमार चावला

mandieleo@rediffmail.com

Siyaan~o Raajaa

Shaayid~ hee d~uniyaa jo puraan~e me'n puraan~o charcho aahe .2OOO B.C me'n pharaoh je raaj^a me'n .

B^a paar^esree hameshaa paan~a me'n bahis ka'nd~aa raha'nd~aa huaa . Hikr^o ho mochee ai'n b^iyo ho gavaeeo.

Gavaeeo chava'nd~o ho,"T~uhi'njee thak thak hameshaa moohi'nje g^aain~a me'n rolo th~ee vijhe . Maa'n t~aala me'n g^aae nath~o saghaa'n.

Mochee javaab d^ee'nd~o ho,'T~uhi'njo g^aain~ moo'nkhe sat~aae th~o.Ket~raa d~afaa maa'n pahi'nje aa'ng~riun khe mut~arko han~a'nd~o aahiyaa'n ."

So b^aee hina numoone vir^hand~aa vir^hand~aa raajaa vat faisle laai viyaa

Raajaa t~maam dh~iyaan saa'n b^inhee khe b^udh~o ai'n poi chayaaee'n ,'Tavhee'n b^aee ked~aa na bevakoof aahiyo .Kamraa khan~ee mataayo.:.'
chandiramani gl
. نظم

ڪڏھن حاڪم ٿي، ڪڏھن ظالم ٿي

ڪڏھن جانب ٿي ڇلُ ڪري ڪري

اھڙو ويسُ سڄڻ پيو ڌري ڌري.

ھيءُ نينھن جو ناتو نڀجي اَچي

شل قرب ڪُٺل ڪو ڀي نه بچي

اِھا آس ٿي دل ۾ تري تري.

جو منھنجي دل کي مرض لڳو

لاھي، اھڙو نه طبيب مليو

چنتا ۾ دل ٿي ڳري ڳري.

نادان ڏٺي ھيءَ دل پھنجي

مون ڪين ڏٺي اَھڙي ڪنھنجي

کِلي لُڙڪن جا ڍُڪ ڀري ڀري.

ھي ديوانن جون ڳالھيون ھِت

سمجھي ڪوئي ديوانو بس

پيو چوٽ پٿّر سان ڪري ڪري.

رسُ، رنگ ۽ روُپ جي قائل جا

دل ديويءَ جي به ته گھايل آ

پئي سورن ۾ سا ڳري ڳري.

**

جڏھن من منھجو مُرجھائي ٿو

ڄڻ چوءُڌر چمن ڪوُمائي ٿو

پوءِ ڪيئن ڪلي ڪا ٽِري ٽِري.

ڪو غربت ۾ مون شاھُ ڏِٺو

ڪو ڌن ھوندي به ڪنگالُ ڏٺو

ٿيو پينو سو پيو ڦِري ڦِري.

گلزار ۾ گُل سان خار لڳي

ھيءَ دُنياداري ڄار لڳي

ٿو وقت سان ھرڪو ھِري ھِري.

Devi nangrani

<dnangrani@gmail.com>

जॻ मेड़िया टामे जा टुकिड़ा,

मूं मेड़िया गीतन जा मोती1

पंहिंजी जिंदगीअ जी कमाइअ जो निचोड़ मथियुन ‍िबन सिटुन में ‍िडयण वारे भारत जे मशहूर गीतकार, नाटककार, कहाणी नवीस, अदाकार, हिदायतकार, गायक गोवर्धन "भारती" जो 23 जून 2010 ते अजमेर में 81 सालन जी उम्र् में देहान्त थी वियो । श्री भारती खे हिन साल ई अप्रेल महिने में अख़िल भारत सिंधी बोली ऐं साहित सभा पारां "ए जे उतम लाइफ टाइम अवार्ड सां नवाज़ियो वियो हो । खेन संदन कविता संग्रह "सेनिटोरियम में हिक रात" ते मर्कज़ी सरकार पारां साहित्य अकादमी पुरस्कार अता़ कयो वियो हो ।

गोवर्धन आसूमल महबूबाणी "भारती" जो जन्म सिन्ध सूबे जे दादू ज़िले जे आराज़ी गोठ में 13 जनवरी 1929 ते थियो हो । संदस शायरी ऐं संगीत सां बेहद लगाव हो, इएं खणी चइजे त हुन पंहिंजी हयाती राॻ ऐं संगीत सहारे ई माणी । विरहाङे खां पोइ भारत में नाएं ॾहाके ताइं जेके बि सिन्धी फिल्मूं ठहियूं तिनमां ‍िॿन खे छडे बाक़ी सभिनी फिल्मुन में गीत गोवर्धन भारतीअ जा ई लिख्यल हुआ । कंहिं सिन्धी परिवार में मुनण, जणिये, म‍ङणे, शादीअ या ख़ुशीअ जो ‍िॿयो को मोक़ो हुजे ऐं उते गोवर्धन भारतीअ जो लिख्यलु को लाडो या गीत न वजे या गाइजे, इएं थी ई नथो सघे ।

गोवर्धन भारतीअ सिन्धी जॻत खे न रूगो गीत-संगीत ‍िॾनो,पर हुन केतिरा ई सुठा गायक, गायिकाऊं ऐं अदाकार बि प्रदान कया । केतिरन ई ग़ैर सिन्धी कलाकारन खे सिन्धीअ जे मंच ते पेश कयाईं। सिन्धीअ जी मशहूर नृत्यांगिना अनिला सुन्दर जी सिन्धी जॻत में सुञाणप बि गोवर्धन भारतीअ जे लिख्यल बैले सां ई थी ।

खिल-चर्चे में त भारतीअ जो को स़ानी कोन हो । जिते विहंदो हो उते सजी-सजी रात टहिकन जो वसिकारो पियो पवंदो हो । हमेशा खिलन्दड़ ऐं ‍िॿयन खे खिलाइंदड़ गोवर्धन भारती दिल में तमाम अकेलो हो । हू तमाम नाज़ुक दिल वारो इंसानु हो, समूरी ज़िन्दगी डुखन जो अंबार कुल्हन ते खणी हलंदो रहियो । हू काफी हसास दिल हो, सचाई पसंद हो । हुन पंहिंजी गुज़िर्यल ज़िदगीअ जूं कुझु सचायूं कुझ साल अगु हिक ‍िसन्धी मैग्‍िज़न में शाया करायूं त सिन्धी साहित्य जे गुटवाज़ साहित्यकारन उन मामले में गोवर्धन भारती मथां एतिरो गंदु मयो जो हुन साहित्य जॻत खां किनारो करण में ई पंहिंजी भलाई समझी । इहो ई सबब हो जो अटिकल गुज़िर्यल 15 सालन खां गोवर्धन भारती जी का नईं रचना सिन्धी पाठक साम्हूं कोन अची सघी, इन अर्से में हूं अकेलो घारींदो रहियो । कुझ नासमझ माण्हुन जे हठ ऐं ग़ल्तीअ सबब सिन्धी साहित्य के केडो नुक्‍सानु रसियो इनजो हिसाब इतिहास कंदो । पर जेसीं सिंधी घरन में सिन्धी गीत-लाडा गाता वेंदा तेसीं गोवर्धन भारतीअ जो नालो रोशन रहंदो ।

भारतीअ जी कल्पनाशीलता, संगीत जी लय वारी शाइरीअ जी उडाम ऐं गहिराईअ जी जाण डींदड़ संदस ॿ अमर रचनाऊं "सिन्धू-सागर" ऐं "रात-राणी" पेश आहिन ।

छम छमा छम छेर जी झीणीअ मधुर झंकार सां,

मर्म सां ऐं शर्म सां, कुछ दर्द सां कुछ ढार सा ।

गोद मां केलास जे सिन्धू- सखी आई लही,

सख्‍त जबलन जे जिगर मां भी हलियो पाणी वही ।

हेठि बीठी मानसरोवर, नेण आंसुन सां भरे,

सोज़ मां तंहिं सां मिली, सिन्धू सखी भाकुर भरे ।

मोकिलाए माउ खां सिन्धू हली दुल्हन बणी,

उन समे प्रभात आई प्यार मां सिंधुर खणी,

हेज मां उति हीर आंदी, फूह फूलन जी झड़ी,

साणु सूरज भी भरे आयो जवाहरन जी भरी ।

शौक़ सां लामुन मथां पंछियुन वजाया साज़ भी,

किन विछोड़े खां वरी दर्दी कया आवाज़ भी ।

पेर पाए पेर में सा नारि सागर डे हली,

राह में संझा संदस हथिड़न मथां मेंदी मली,

रातिड़ीअ भी चण्ड जी चिन्दी लगायस चाह सां,

हार तारन जा वठी, सिन्धु हली उत्साह सां,

प्रेम जो रस्तो अणांगो, मुहिब जी मंज़िल परे,

हूअ मगर हलंदी रही, बस, ध्यानु प्रीतम जो धरे ।

मुहिब जे ई दरिस जी जिनजे अखियुन खे प्यास आ,

आस प्रीतम जी रूगो, जिन जे दिलियुन जी आस आ,

दिल नशे में नींहं जे, तिनजी वञे थी तार थी,

प्रेम जे सेलाब मां आख़िर वञन से पार थी,

बस, इझो हीउ ‍िॾसु सखी, प्रीतम न तोखां दूर आ,

हाइ, तुंहिंज प्रेम में, हुन जो बि हिरदो चूर आ ।

हां अड़ी, ही छा चरी, छा लइ डुकीं थी जोश में १

प्रेम में पाॻल न थी, कुझ शरम कर, अचु होश में,

ड़ी, संभाले हलु, मतां तुंहिंजो पवे घूंघटु लही,

ऐं वञन किन बेगुनाहन जे मथां नज़रूं वही ।

छडि उछल, ओ छेगिरी, जोभन मथां छुलिकी उथे,

छिक पलअ खे, हुस्नु पोशीदा मतां झलकी उथे।

ध्यानु छा जो ॽ सोचु छा जो ॽ होशु छा जो प्रीत में ॽ

शरम छा जो ॽ मरम छा जो ॽ पोशु छा जो प्रीत में ॽ

प्रेम में छल- छल कंदी, कल-कल कंदी सिन्धू वई,

पाणु खोहे सा प्रींअ जे प्रेम- चरणन में पई,

सिक मंझां सागर उथारियो, कुंवार खे भाकुर भरे,

प्रेम जी तास़ीर सिन्धूअ खे छडियो सागर करे।

भगवान बाबाणी

bhagwanbabani@gmail.com

चौ -अखरा - कवीता जी हिक नईं सन्फ़
चौ -अखरा - कवीता जी हिक नई सन्फ़ आहे , जंहिं में फ़कत चार (4) अखर हूंदा आहिन . चौ -अखरा छंद ऐं बहर -वज़न जे बन्धन खां मुक्त हूंदा आहिन , मतलब त हिनन ते को बि वज़न यां छंद लागू नथो थे . फकत चार तरतीबी अखर कवीता जी रचना कन था . चौ -अखरा इएं त रुगो चइन (04) अखरन जा हूंदा आहिन पर इन्हन में गहरी सोच ऐं कल्पना समायल हूंदी आहे छो जो कवीअ खे जेको कुझ बि चवणो आहे रुगो चार अखर खणी ई चवणो आहे . शायद इनकरे ई चौ -अखरा असांखे जल्द मुतासिर कन था .

अव्हांख्रे बुधी खुशी थींदी त चौ -अखरा ईजाद कन्दड़ असांजो सिन्धी साहित्यकार भाउ श्री गोपाल ठकुर 'काली' (मुम्बई ) आहे . अञा ताईं त चौ -अखरा फ़कत सिन्धी साहित्य में आहिन पर कुझ बियन भाषाउन जे साहित्यकारन खे बि इहा सन्फ़ पसंद पयी आहे ऐं उहे कलम -आज़्माई पिण करण वारा आहिन . श्री गोपाल ठकुर पंहिंजी कयल इन कवीता जी नईं सन्फ़ लाइ "Guiness Book of World Records" में पंहिंजो नालो दर्ज कराइण लाइ पिण लिख्यो आहे . इन हासलात लाइ Guiness Book जे authorities खेन जवाबी खतु लिख्यो आहे ऐं उहे इन बारे में सोचे पिण रहिया आहिन . जे इएं थियो त असां सिन्धियुन लाइ तमाम घणी फ़खुर जी गाल्हि थींदी .

काली साहिब खां पोइ , अहमदाबाद जे श्री घनश्याम 'सागर ' साहिब पिण चौ -अखरन ते खूब सुहिणे नमूने कलम आज़्माई कई आहे .

-मनोजकुमार चावला Ahmedabad.
<mandieleo@rediffmail.com>