अखि अटिकाइणु |
अखि अड़णु |
अखि आली थियणु |
अखि खणणु |
अखि खुलणु |
अखि खोड़णु |
अखि चोराइणु |
अखि टेड॒ करे डि॒सणु |
अखि डे॒खारणु |
अखि तिरिकणु |
अखि न कढणु |
अखि पइजी वञणु |
अखि पटणु |
अखि पवणु |
अखि पाइणु |
अखि फड़कणु |
अखि फरणु |
अखि फिरड़ाइणु |
अखि फुटी पीड़ा वेई |
अखि फेरणु |
अखि बदलाइणु |
अखि बी॒टणु |
अखि बु॒ड॒णु |
अखि भञणु |
अखि भरे निहारणु |
अखि मां कढणु |
अखि मुछ खे न डि॒सणु |
अखि में रखणु |
अखि मेरी करणु |
अखि लग॒णु |
अखि लड़णु |
अखि लड़ाइणु |
अखि विझणु |
अखि हणणु |
अखिबू॒ट करणु |
अखिबू॒ट खेड॒णु |
अखियुनि अंधियूं अचणु |
अखियुनि अंधो थियणु |
अखियुनि अंधो थियणु |
अखियुनि अगि॒यां टरणु |
अखियुनि अगि॒यां फिरणु |
अखियुनि जो पाणी सुकणु |
अखियुनि जो सुर्मो चोराइणु |
अखियुनि ते कपह जा पुड़ा चढ़णु |
अखियुनि ते खोपा चढ़णु |
अखियुनि ते चर्बी॒ चढ़णु |
अखियुनि ते छपर चढ़णु |
अखियुनि ते पटी ब॒धणु |
अखियुनि ते पर्दो पवणु |
अखियुनि ते रइ चढ़णु |
अखियुनि ते रखणु |
अखियुनि ते लट चढ़णु |
अखियुनि ते विहारणु |
अखियुनि मां आबु ओतणु |
अखियुनि मां उला निकरणु |
अखियुनि मां निकरणु |
अखियुनि मां रतु छणणु |
अखियुनि मां सुर्मो चोराइणु |
अखियुनि में अखियूं विझणु |
अखियुनि में गा॒ल्हाइणु |
अखियुनि में दीद धारणु |
अखियुनि में दीद न हुअणु |
अखियुनि में धूड़ि विझणु |
अखियुनि में पाणी अचणु |
अखियुनि में राति कटणु |
अखियुनि में लिकाइणु |
अखियुनि में लूणु विझणु |
अखियुनि में सराई फेरणु |
अखियुनि में सांढणु |
अखियुनि में सुर्मो पाइणु |
अखियूं अछियूं थियणु |
अखियूं अड़ाइणु |
अखियूं आसमान में हुअणु |
अखियूं उथणु |
अखियूं उभ डे॒ करणु |
अखियूं कढणु |
अखियूं कराइणु |
अखियूं कापार में हुअणु |
अखियूं खणी न सघणु |
अखियूं खुलणु |
अखियूं खोलणु |
अखियूं चर्ख़ु थियणु |
अखियूं चारि थियणु |
अखियूं छिंभणु |
अखियूं छिति सां लग॒णु |
अखियूं टुंबणु |
अखियूं ठरणु |
अखियूं ड॒रा थियणु |
अखियूं थधियूं थियणु |
अखियूं पटणु |
अखियूं पटिजणु |
अखियूं पाइणु |
अखियूं पाए विहणु |
अखियूं पूरणु |
अखियूं पूरे कमु करणु |
अखियूं पूरे हलणु |
अखियूं फाटणु |
अखियूं फेराइणु |
अखियूं फोटाइणु |
अखियूं बीही वञणु |
अखियूं बू॒टणु |
अखियूं मटिकाइणु |
अखियूं मथे करे हलणु |
अखियूं मिलाइणु |
अखियूं विछाइणु |
अखियूं वेही वञणु |
अखियूं सेकणु |
अखियूं हेठि करे हलणु |
जेकड॒हिं पंहिंजे घर में पंहिंजी मातृभाषा सिन्धीअ खे ज़िंदह रखणु चाहियो था त पंहिंजे बा॒रनि, घर जे सभिनी भातियुनि ऐं सभिनी सिन्धियुनि सां हमेशा सिन्धीअ में गा॒ल्हायो।
Saturday, December 10, 2011
सिन्धी पहाका ऐं चवणियूं
Monday, December 5, 2011
हिन्दू महिनन जा सिन्धी नाला
| हिन्दी | सिन्धी |
| चैत्र | चेट्रु (चेटु) |
| वैशाख | वेसाखु |
| ज्येष्ठ | जे॒ठु |
| आषाढ़ | आखाड़ु |
| श्रावण | सावणु |
| भाद्रपद | बड्रो (बडो) |
| आश्विन | असू |
| कार्तिक | कती |
| अगहन | नाहिरी |
| पौष | पोहु |
| माघ | मांघु |
| फाल्गुन | फगु॒णु |
Sunday, March 6, 2011
डह अप्रेल उणवीह सौ सतहठ
भारत जी आज़ादीअ खां पोइ भारत जो पंहिंजो विधान त्यारु करे 26 जनवरी 1950 खां लागू कयो वियो। उन वक्त विधान जे अठें शेडयूल में भारत जूं चोडहं भाषाउनि खे शामिल कयो वियो हो। भारत में सिन्धियुनि जो पंहिंजो प्रांत न हुअण करे, उन वक्त सिन्धी भाषा खे विधान में शामिल करण जो वीचारु कंहिं खे बि न आयो।भारत जे विरहाङे खां पोइ लड पलाण करे, पहिरियां डह साल सिन्धी दरबदर हुआ। उन वक्त सिन्धियुनि जे साम्हूं हिकु ई मसइलो हो- रोज़गार ऐं घर घाटु ठाहिणु। सिन्धी अगुवाननि जो सजो ध्यानु सिन्धियुनि खे थांईको करण में लगलु हो। इएं न हो त सिन्धी विद्ववान, साहित्यकार माठि करे वेठा हुआ। भली सिन्धी भाषा विधान में शामिल न हुई, पर सिन्धी बोली वाहिपे में हुई, सिन्धीअ में साहित्यु लिख्यो पे वियो ऐं सिन्धी अखबारूं ऐं रसाला बि निकिरण शुरू थी विया।
जडहिं सिन्धी थांईका थ्या त सिन्धी भाषा खे भारत जे विधान में शामिल करण जी हलचल शुरू थी। जडहिं सिन्धी भाषा खे भारत जे विधान में शामिल करण जी मुहिम हली रही हुई, तडहिं उन वक्त जो शिक्षा मंत्री इन जे खिलाफु हो। हुन जो चवणु हो त सिन्ध प्रदेश भारत में कोन्हे।
तंहिंते श्री जयरामदास दौलतराम जवाबु डिनो हो त सिन्धी बोलीअ जो वास्तो इनसाननि सां आहे, न कि ज़मीन सां। असीं सिन्धी गाल्हाईंदड़ इनसान पंहिंजी बोली खणी आया आहियूं।
आखिर अगुवाननि जूं कोशिशूं कामयाब थियूं। 10 अप्रेल 1967, सूमर वार जो डींहुं। उन डींहुं चेटीचंडु जो पवित्र डिणु पिणि हो। सिन्धियुनि जो सभ खां वडो डिणु - चेटीचंडु। सिन्धियुनि जे हिन पवित्र डींहं ते भारत जे तत्कालीन राष्ट्रपति डॉ राधाकृष्णन भारत जे विधान में एकिवीहें बदलाव (The Constitution (Twenty-first Amendment) Act, 1967) खे मंज़ूरी डिनी ऐं सिन्धी भाषा भारत जे विधान में शामिल थी।
सरकार असांजी बोलीअ खे मानु डिनो। पर असीं सिन्धियुनि छा कयो? पंहिंजी माउ (माउ समानु मातृभाषा सिन्धी ) खे पंहिंजे घर मां धिके बाहिर कयो । भारत में टिनि किस्मनि जा समाज आहिनि - धर्मी, भाषाई ऐं जातीय समाज। सिन्धी न का जाति आहे न धर्मु। सिन्धी भाषाई समाज आहे। भारत जे विधान मूजिब सिन्धी उहो आहे जेको सिन्धी गाल्हाए थो।
भारत सरकार त 44 साल अगु चेटीचंड डींहुं सिन्धी भाषा खे पंहिंजे दिल (विधान) में जगहि डिनी। हाणे सिन्धियुनि जो वारो आहे। हिन चेटीचंड ते पंहिंजी मातृभाषा सिन्धीअ खे पंहिंजे घर वापस वठी अचण जो संकल्पु कयूं ।
जिनि सिन्धियुनि पंहिंजे बारनि सां, घर जे भातियुनि सां सिन्धीअ में गाल्हाइणु छडे डिनो आहे, उहे नएं सिरे सां शुरूआत करे सघनि था। पंहिंजी माउ समान मातृभाषा खे पंहिंजे दिल में, पंहिंजे घर में वरी वसाए सघनि था। सिन्धी त वडी दिल वारा इनसान आहिनि। जेकडहिं दिल सां चाहींदा त अंग्रेजी ऐं हिंदीअ सां गडु पंहिंजी मातृभाषा सिन्धीअ लाइ बि दिल में थोरी जगहि ठही पवंदी।
- गोपाल हासाणी